Profesor Antoni Podraza ? uczony oraz działacz ruchu ludowego i laickiego
 
Autor: Paweł Sękowski
 

Związki Antoniego Podrazy z UJ rozpoczęły się w 1945 r., po jego repatriacji z przyłączonego do ZSRR Lwowa. Wcześniej, bo od 1938 r. studiował historię we Lwowie. W roku akademickim 1945/46 ukończył studia historyczne na Wydziale Humanistycznym UJ i uzyskał 4 lipca 1946 roku stopień magistra filozofii w zakresie historii.
 
Już w roku akademickim 1945/46 Antoni Podraza był bezpłatnym asystentem w Studium Spółdzielczym na Wydziale Rolniczym UJ. W listopadzie 1946 r. pojawiła się możliwość otrzymania dlań stanowiska starszego asystenta. W ten sposób od roku 1946/47 do 1950 r. Podraza był starszym asystentem w Zakładzie Historii Rolnictwa i Wsi na Wydziale Rolniczo-Leśnym, którym kierował prof. Stefan Inglot. Jednocześnie do 1948 r. był bezpłatnym asystentem Inglota w Studium Spółdzielczym. Po krótkim epizodzie w pierwszej połowie 1951 r., kiedy to został asystentem w Katedrze Ruchów Społecznych na Wydziale Humanistycznym, w czerwcu 1951 r. podjął pracę w Katedrze Historii Gospodarczej (Katedrze Historii Polski Feudalnej), którą kierował prof. Roman Grodecki. W tym okresie rozpoczął bardziej aktywną działalność w Związku Nauczycielstwa Polskiego w UJ. Działał także w Klubie Demokratycznej Profesury i przez dwa lata pełnił funkcję sekretarza Marksistowskiego Zespołu Humanistycznego Pracowników Naukowych UJ.
 
Od lutego   1953  r.  Antoni  Podraza,  dzięki  staraniom prof.  Celiny  Bobińskiej, przeniesiony został do dotąd nieobsadzonej Katedry Historii Narodów ZSRR, otrzymując stanowisko adiunkta. Celinę Bobińską A. Podraza znał od 1950 r., gdy podjął badania w prowadzonym przez nią Zespole do badań walki klasowej na wsi w XVIII wieku. W 1954 r. Antoni Podraza objął jako kontraktowy samodzielny pracownik nauki Katedrę Historii Narodów ZSRR, którą kierował aż do 1969 r. W tym samym czasie Antoni Podraza współpracował z Pracownią Badań Agrarnych w ramach Zakładu Dokumentacji PAN oraz wszedł w skład Komisji Nauk Historycznych PAN.
 
W tym czasie (od 1954 r.) pod kierunkiem prof. Kazimierza Lepszego przygotowywał w latach pięćdziesiątych pracę kandydacką, w ramach  napisanej wspólnie z Heleną Madurowicz pracy pt. Rejony gospodarcze Małopolski Zachodniej w drugiej połowie XVIII wieku.
 
Już 20 stycznia 1961 r. otwarty został przewód habilitacyjny Antoniego Podrazy, na podstawie rozprawy pt. Jakub Kazimierz Haur ? pisarz rolniczy z XVII wieku. Studium z dziejów polskiej literatury rolniczej. Kolokwium habilitacyjne Antoniego Podrazy odbyło się 24 czerwca 1961 r. na posiedzeniu Rady Wydziału Filozoficzno-Historycznego UJ, zaś stanowisko docenta etatowego Antoni Podraza otrzymał 31 stycznia 1962 r. Docent Podraza kontynuował przy tym cały czas działalność społeczną w UJ, pełniąc m.in. w latach 1964-1969 funkcję przewodniczącego Rady Zakładowej ZNP w UJ i z tego tytułu biorąc udział w posiedzeniu Senatu Akademickiego.
 
Po reorganizacji Uniwersytetu i utworzeniu zakładów w ramach Instytutu Historii został Antoni Podraza w 1970 r. mianowany kierownikiem Zakładu Historii Polski Nowożytnej (był nim do 1991 r.) i jednocześnie wicedyrektorem Instytutu. Funkcję dyrektora Instytutu Historii UJ pełnił łącznie przez cztery kadencje, w latach 1972-1977 i 1981-1987. W dniu 31 maja 1975 roku Antoni Podraza otrzymał uchwałą Rady Państwa tytuł naukowy profesora nadzwyczajnego. Obok pracy w Instytucie Historii, w latach 1980-1983 prof. Podraza kierował jeszcze Studium Wiedzy Społecznej i Doskonalenia Kadr na Wydziale Pracy i Administracji, będąc następcą prof. Marka Waldenberga na tym stanowisku. Ponadto był członkiem Komisji Socjologicznej PAN i Komisji Nauk Politycznych PAN, następnie PAU. Od 1984 r. prof. Podraza ponownie brał udział w posiedzeniach Senatu Akademickiego UJ jako przewodniczący Koła ZSL w UJ. W 1991 roku Antoni Podraza przeszedł na emeryturę, choć do 2003 roku kontynuował pracę w Instytucie Historii UJ w zmniejszonym wymiarze godzin. Związany był w dalszym ciągu z Komisją Wschodnioeuropejską PAU jako jej przewodniczący oraz z Komisją Środkowoeuropejską PAU.
 
Ważnym obszarem zainteresowań badawczych prof. Antoniego Podrazy były historia rolnictwa, wsi i ruchu ludowego w Ga-licji. Szczególnie interesowała go kwestia podziałów geograficzno-ekonomicznych w ujęciu historycznym oraz kwestia regionalizacji Europy i Polski. Bardzo ważnym obszarem zainteresowań prof. Podrazy była historia agrarna epoki nowożytnej: stosunki agrarne oraz dzieje książki rolniczej w Polsce i w Europie. W zakresie historii ruchu ludowego włożył znaczący wkład w badania nad kształtowaniem się elit chłopskich. Interesował się Antoni Podraza również historią Europy Wschodniej, szczególnie Ukrainy. W badaniach nad historią agrarną Małopolski, w ramach kierowanego przez prof. Celinę Bobińską zespołu, Antoni Podraza ? zdaje się, że ze sporym powodzeniem ? stosował metodę materializmu historycznego. Zresztą metodologia marksistowska była wówczas w tej dziedzinie bardzo popularna także we Francji. Jako pracownik dydaktyczny Antoni Podraza wypromował około 400 magistrów i 12 doktorów.

Związki Antoniego Podrazy z ruchem ludowym
 
Inklinacje do ruchu ludowego Antoni Podraza nabył ? według własnych słów ?wskutek stosunkowo krótkiego okresu zamieszkiwania na wsi, gdy przebywał w Słobódce Koszyłowieckiej niedaleko Lwowa. Zetknął się wówczas z ogromem nędzy wiejskiej okresu dwudziestolecia międzywojennego. Drugim ważnym czynnikiem był wpływ prof. Stefana Inglota, promotora pracy magisterskiej Podrazy, a następnie kierownika Zakładu Historii Rolnictwa i Wsi UJ, w którym Podraza pełnił funkcję asystenta. Podraza poznał Inglota w okresie okupacji na tajnym uniwersytecie we Lwowie. Później Podraza poznał również profesorów Franciszka Bujaka i Stanisława Pigonia, którzy także wywarli na niego duży wpływ osobisty. Jak mówił mi sam prof. Podraza: Gdyby zapytać mnie, czy zbliżyłem się do ruchu ludowego raczej po linii chłopskich związków osobistych, czy raczej po linii kontaktów naukowych,to raczej zadecydował ten drugi czynnik.
 
Na pierwszym po drugiej wojnie światowej statutowym zjeździe grodzkim Polskiego Stronnictwa Ludowego w Krakowie, który odbył się 9 września 1945 r., wybrano Zarząd Grodzki PSL w Krakowie, w którym nie było jeszcze Antoniego Podrazy ? z tej prostej przyczyny, że nie należał jeszcze wtedy do PSL. Został on dokooptowany w skład tego Zarządu jako zastępca sekretarza w październiku 1945 roku ? w miesiącu, w którym przystąpił do Stronnictwa, namówiony do tego przez prof. Inglota. Formalnie funkcję sekretarza Zarządu pełnił kto inny, ale de facto to Podraza urzędował w lokalu krakowskiego Zarządu Okręgowego PSL przy ul. Basztowej 17, a w zajmowanym przez niego pokoju dwa razy w tygodniu odbywały się posiedzenia Zarządu. Przypomnę, że prezesem Zarządu Grodzkiego PSL był doc. Karol Buczek, a jednym z wiceprezesów adwokat Stanisław Grodziski (ojciec prof. Stanisława Grodziskiego), a po jego wymuszonej stanem zdrowia rezygnacji, tj. od maja 1946 roku ? prof. Adam Vetulani.
 
Antoni Podraza jako członek PSL należał do Koła Kraków-Śródmieście, którego prezesem był doc. Karol Starmach, zaś wiceprezesem prof. Vetulani. Antoni Podraza aktywnie uczestniczył w regularnych spotkaniach tzw. Klubu PSL, który miał swoją siedzibę przy ul. Świętego Marka 25. Oczywiście jako sekretarz Zarządu Grodzkiego Antoni Podraza brał również czynny udział w tworzeniu nowych kół PSL w dawnych gminach podmiejskich, przyłączonych po wojnie do Krakowa. Antoni Podraza uczestniczył w rozmowach na temat przystąpienia PSL do tzw. Bloku Demokratycznego przed wyborami do Sejmu Ustawodawczego. Rozmowy te odbywały się w Krakowie w tym samym czasie, gdy władze centralne PSL negocjowały warunki ewentualnej umowy politycznej z PPR i PPS w Warszawie. Ze wspomnień prof. Podrazy zachowała się informacja o scysji między delegacją PSL i SL podczas zebrania w lutym 1946 r., która mogła o kilka miesięcy przyspieszyć zerwanie rozmów o Bloku (jak wiadomo, PSL ostatecznie do Bloku nie przystąpiło). Jednak wówczas to właśnie Podraza przekonał Stanisława Mierzwę do powrotu do rozmów (przyczyną scysji były obraźliwe słowa pod adresem PSL ze strony przedstawiciela SL).
 
Jak powszechnie wiadomo, w Krakowie ? co było wyjątkiem w skali ogólnopolskiej ? PSL posiadało swoich przedstawicieli w 116 spośród 117 obwodowych komisji w związku z tzw. głosowaniem ludowym z 30 czerwca 1946 r. W zebraniu Miejskiej Komisji Porozumiewawczej Stronnictw Demokratycznych, na którym podjęto to ustalenie ? PSL reprezentował właśnie Antoni Podraza. Sam Podraza przyczyn ustępliwego stanowiska delegata PPR Ferdynanda Mortimera doszukiwał się w silnym wsparciu dla postulatu niezależnych ludowców ze strony przedstawiciela PPS Władysława Wójcika. Podczas samego referendum Podraza pełnił funkcję wiceprzewodniczącego jednej z obwodowych komisji głosowania w Bronowicach.
 
Warto jeszcze wspomnieć, że Antoni Podraza aktywnie współpracował w latach 1945-1946 w redagowaniu reaktywowanego po wojnie miesięcznika ideowo-wychowawczego ?Wieś i Państwo?, którego redaktorami byli profesorowie: Franciszek Bujak, Stefan Inglot i Wincenty Styś. Profilem pisma było publikowanie rozpraw popularnonaukowych, sprawozdań i referatów, zaś Podraza redagował kronikę wydarzeń. Wydawanie miesięcznika ?Wieś i Państwo? zawieszono w końcu 1946 r.
 
Dzięki tym wszystkim przejawom aktywności Antoni Podraza został wymieniony na drugim zjeździe grodzkim PSL 19 maja 1946 r. jako jeden z najaktywniejszych członków Stronnictwa w Krakowie (na tym zjeździe zresztą pełnił funkcję sekretarza). Po raz drugi wybrano wówczas Podrazę na II sekretarza Zarządu Grodzkiego PSL, jak również na delegata na wrześniowy krakowski zjazd wojewódzki. Na tym zjeździe, który odbył się 19 września 1946 r. w Starym Teatrze, Antoni Podraza pełnił funkcję sekretarza.
 
Krytyczny dla sytuacji PSL w Krakowie był ostatni kwartał 1946 r. W październiku krakowskim ruchem ludowym wstrząsnęła informacja o mordzie popełnionym na Józefie Hachlicy (prezesie Koła PSL w Prokocimiu) w jego własnym domu ? co najprawdopodobniej było zemstą za jego kilka dni wcześniej wygłoszone ostre przemówienie na pogrzebie ofiar innego skrytobójczego mordu w Podstolicach. Do mieszkania Hachlicy udali się, poinformowani o zajściu przez córkę zamordowanego, Antoni Podraza i inny ludowiec Wojciech Jekiełek wraz ze znajomym fotografem. Wykonane wówczas zdjęcie ciała Hachlicy ukazało się następnie w londyńskim ?Jutrze Polski?, za co ostatecznie Jekiełek został skazany przez Wojskowy Sąd Rejonowy w Krakowie na 6 lat więzienia w 1948 r. (nie wydał on przez cały proces ani słowem udziału Antoniego Podrazy w tym zdarzeniu).
 
Tymczasem jednak już od września 1946 r. Antoni Podraza zaczął wycofywać się z bieżącej działalności w PSL. Spowodowane to było natłokiem obowiązków w UJ. W grudniu 1946 r. działalność Zarządu Grodzkiego i Koła Śródmieście praktycznie zamarła. Pomimo to Antoni Podraza został 16 grudnia zatrzymany przez funkcjonariuszy WUBP i przetrzymywany był przez dwa dni. Zresztą Podraza w ogólnej atmosferze tamtego czasu spodziewał się aresztowania i miał nawet przygotowany spakowany plecak z kocem, menażką, łyżką, papierosami i czekoladą. Władze bezpieczeństwa podejrzewały go o pełnienie funkcji pełnomocnika okręgowej krakowskiej listy wyborczej PSL, gdy tymczasem Podraza był jednym z kandydatów do Sejmu Ustawodawczego (o czym UB nie wiedział), więc funkcji pełnomocnika zgodnie z obowiązującym prawem pełnić nie mógł. W sprawie Podrazy interweniował zdecydowanie rektor UJ prof. Franciszek Walter {nota bene aktywny członek Koła Śródmieście PSL).
 
Po wyborach do Sejmu Ustawodawczego i aż do przejęcia władzy w PSL przez grupę Lewicy z Czesławem Wycechem i Józefem Niecką na czele (a w Krakowie z Józefem Olszyńskim z Nowego Sącza) w październiku 1947 r., działalność PSL w Krakowie praktycznie nie istniała. Można jednak odnotować odprawę prezesów i sekretarzy zarządów powiatowych PSL w marcu 1947 roku, która odbyła się prawdopodobnie dlatego, że gościł na niej sam Stanisław Mikołajczyk. Na tym spotkaniu 22 marca z publiczną krytyczną wypowiedzią wobec polityki Mikołajczyka wystąpił Antoni Podraza, krytykując nieuzasadniony optymizm prezesa PSL.
 
Podraza cały czas uważany był przez władze PSL za jednego z najaktywniejszych i najbardziej oddanych peeselowców w Krakowie, mimo że nie ukrywał ? zresztą od początku swojej aktywności w PSL ? swojego lewicowego światopoglądu i poparcia dla idei porozumienia politycznego z partiami Bloku, m.in. dla głosowania 3 x TAK w głosowaniu ludowym (jak zresztą uczynić miał również Karol Buczek), itd. Antoni Podraza czynił przy różnych okazjach szereg ciekawych spostrzeżeń na temat światopoglądowego zróżnicowania wewnątrz ruchu ludowego. Siebie samego, ale również Karola Buczka, sytuował zdecydowanie na ludowej ?lewicy?. Do tej orientacji zaliczał też Stanisława Mierzwę czy Mieczysława Kabata. Podobnie do ?lewicy? PSL zaliczała się młodzież skupiona w Wiciach czy zdelegalizowanej w końcu 1945 roku PAML. Łączyło zwolenników tej nieformalnej oczywiście orientacji poparcie dla porozumienia z socjalistami z PPS i sprzeciw wobec zbyt bliskich powiązań PSL mikołajczykowskiego z niedawnymi (albo i w dalszym ciągu) zwolennikami narodowej demokracji. Do takiego sojuszu z umiarkowanymi endekami ewidentnie dążyła grupa ?prawicowa? na czele z samym Stanisławem Mikołajczykiem, a wcześniej Wincentym Witosem. Trzeba sobie za to jednoznacznie powiedzieć, że zarówno ?prawicę?, jak ?lewicę? PSL łączyła konsekwentna niechęć do ludzi wywodzących się z przedwojennego reżimu sanacyjnego.
 
Przełomowym dla zmiany orientacji politycznej Antoniego Podrazy momentem było jego drugie aresztowanie przez WUBP w sierpnia 1947 r. Wówczas to, w sytuacji zupełnego rozkładu struktur PSL mikołajczykowskiego i coraz wyraźniejszego dystansu między ?niezłomnymi? poglądami Mikołajczyka a realizmem rzesz lokalnych działaczy PSL, Podraza miał dojść do wniosku, że między deklarowanymi zamierzeniami władzy ludowej a jego światopoglądem panuje zasadnicza zgodność (nie omieszkał jednak Podraza skrytykować praktyk UBP). Potem wielokrotnie, co ważne również po 1989 r., Antoni Podraza wspominał, że miał świadomość, że władze Polski Ludowej, owszem ? przy użyciu przysłowiowego bata i nieraz nieudolnie, ale jednak realizują kluczowe postulaty od lat głoszone przez ruch ludowy, których nikt nigdy dotąd nie zrealizował (również rządy z udziałem ludowców przed 1939 r.), jak choćby reforma rolna, czy rozładowanie przeludnienia wsi dzięki wielkiej industrializacji i migracjom ze wsi do miast. Podraza jako zaangażowany ludowiec nie opuścił jednak szeregów PSL. Mówił Antoni Podraza: (...) trzeba było żyć w takim kraju jaki był. W 1947 r. wielu członków wystąpiło z partii bądź przeszło do SL. Ja zostałem w PSL, razem z resztą działaczy zbieranych przez Czesława Wycecha. Wycech wiedział, że ludowcy nie będą mogli odgrywać żadnej samodzielnej roli politycznej w PRL. Mogą natomiast zachować pamięć o ruchu ludowym, mogą próbować działać na rzecz rozwoju wsi.
 
Włączył się do aktywnej   działalności   w  tzw.   odrodzonym  PSL  (po  przejęciu władzy  w Stronnictwie przez grupę Wycecha) w marcu 1948 roku, gdy jako jeden z 11 członków założycieli wziął udział w zebraniu nowego Koła Grodzkiego PSL w Krakowie. Krakowskie Koło Grodzkie PSL podporządkowane zostało Zarządowi Powiatowemu, wspólnemu dla miasta i powiatu podmiejskiego ? tak, jak to było w strukturze SL przed 1939 rokiem. Podraza wszedł   do Zarządu Koła,  którego wszyscy członkowie   byli   w   latach   1945-1947 najaktywniejszymi działaczami mikołajczykowskiego PSL. Antoni Podraza był jednym z najbardziej przekonanych zwolenników nowej linii ideowej PSL i aktywnym uczestnikiem jego prac, m.in. jeździł z ramienia Zarządu Wojewódzkiego PSL na obchody Święta Ludowego w poszczególnych gromadach. Działał w wydziale ekonomiczno-rolnym przy ZW PSL, popierając tworzenie eksperymentalnych spółdzielni produkcyjnych, opowiadając się jednocześnie za dominacją gospodarstw indywidualnych. W ostatnich miesiącach 1949 r. Antoni Podraza aktywnie uczestniczył ze strony krakowskiego PSL w przygotowaniach do zjednoczenia ze SL. Antoni Podraza był wreszcie delegatem na Kongresie Zjednoczeniowym Ruchu Ludowego w listopadzie 1949 roku, na którym powołano Zjednoczone Stronnictwo Ludowe.
 
W strukturach ZSL Antoni Podraza pełnił początkowo funkcję sekretarza Grodzkiego Komitetu Wykonawczego ZSL w Krakowie i przewodniczącego Komisji Szkolenia Kadr przy Wojewódzkim Komitecie Wykonawczym ZSL. Od 1950 r. do 1954 roku reprezentował ZSL w Miejskiej Radzie Narodowej i w jej Komisji Rolnej. W latach 1951-1952 przewodniczył Miejskiemu Komitetowi ZSL w Krakowie. Po zasadniczych przemianach Października 1956 roku Antoni Podraza stał się czołową postacią ZSL szczebla wojewódzkiego. Od 1963 r. zasiadał w Wojewódzkim Komitecie Stronnictwa. W latach 1981-1983 wchodził w skład władz ogólnopolskich ZSL, jako członek Prezydium Naczelnego Komitetu. Po powstaniu ZSL, a szczególnie po Październiku 1956 r., Antoni Podraza w ruchu ludowym stał się w dużo mniejszym stopniu partyjnym aktywistą, a coraz bardziej przedstawicielem zaplecza intelektualnego Stronnictwa.
 
W 1989 r. Antoni Podraza był z kolei czołową postacią nurtu odnowicielskiego ZSL, a w latach 1989-1990 był wiceprezesem Rady Naczelnej PSL Odrodzenie. W Krakowie doprowadził do bezkonfliktowego połączenia struktur PSL Odrodzenie (dawnego ZSL) z tzw. konfederatami, dawnymi mikołajczykowcami, skupionymi wokół Stanisława Mierzwy, a po jego śmierci wokół Edwarda Kalety. W III RP Antoni Podraza pozostał wierny ruchowi ludowemu, obdarzając zaufaniem i poparciem politycznym Waldemara Pawlaka. Na VIII Zjeździe PSL w 2004 roku Antoni Podraza obrany został prezesem honorowym Polskiego Stronnictwa Ludowego. Funkcję tę pełnił aż do śmierci w 2008 r.
 
Związki Antoniego Podrazy z ruchem laickim i środowiskiem lewicowej inteligencji krakowskiej
 
Na koniec podkreślić wypada aktywność Profesora Podrazy w ruchu laickim oraz w gronie krakowskiej inteligencji lewicowej. Ta sfera działalności zostanie tutaj opisana jedynie pobieżnie, jako że autor nie dysponował odnoszącymi się do niej materiałami archiwalnymi. Aktywność Antoniego Podrazy w ruchu laickim była jednak bardzo istotna w całokoształcie jego działalności społecznej.
 
Profesor Podraza działał czynnie w strukturach Stowarzyszenia Ateistów i Wolnomyślicieli od roku jego założenia, tj. 1957 roku, pełniąc w latach 1965-1969 funkcje prezesa Zarządu Wojewódzkiego oraz prezesa Zarządu Uczelnianego w UJ tego Stowarzyszenia. Działalność odczytową prowadził również jako działacz Towarzystwa Szkoły Świeckiej, powstałego również w 1957 roku. Od 1969 roku Antoni Podraza działał w Towarzystwie Krzewienia Kultury Świeckiej jako członek Prezydium krakowskiego Zarządu Wojewódzkiego tej organizacji. W latach 1994-2006 był prezesem Rady Wojewódzkiej Towarzystwa Kultury Świeckiej (kontynuującego tradycję TKKŚ) w Krakowie. Otrzymał również godność honorowego prezesa TKŚ w Krakowie, którą nosił aż do śmierci.
 
Był wreszcie prof. Antoni Podraza aktywnym członkiem krakowskiego Stowarzyszenia ?Kuźnica?,   skupiającego   krakowską   inteligencję   lewicową.   Z   ?Kuźnicą? współpracował właściwie od jej powstania w 1975 roku. Szczególnie zaktywizował się jako stały bywalec i formalny członek ?Kuźnicy? od 1990 r. (po reaktywowaniu rozwiązanego w 1983 r. stowarzyszenia). Od 1996 roku Antoni Podraza przewodniczył Radzie Naukowej Instytutu Badań Społecznych ?Kuźnicy?.
 
Generalnie rzecz biorąc, można stwierdzić, że prof. Antoni Podraza pozostał aż do śmierci wierny swoim wczesnym zaangażowaniom ideowym i społecznym. Ta konsekwencja pozostała właściwie nienaruszona przez ponad 60 lat jego aktywności społeczno-politycznej w Krakowie, mimo istotnych zmian warunków panujących w Polsce w tym okresie (od pierwszych powojennych lat Polski Ludowej, przez okres stalinizmu, PRL po Październiku 1956 r., aż po pierwsze dwudziestolecie III RP). Pozostał niezmiennie związany z UJ, z ruchem ludowym, ze światopoglądem lewicowym oraz z ruchem laickim.
 
O wadze zaangażowania prof. Antoniego Podrazy w tych środowiskach świadczy bardzo wymownie fakt, że otrzymał dwie honorowe prezesury organizacji, z którymi był związany: honorowego prezesa PSL oraz honorowego prezesa TKŚ w Krakowie
Niniejszy tekst jest skrótową wersją odczytu wygłoszonego w dniu 29 października 2012 r. w Stowarzyszeniu ?Kuźnica? w Krakowie.
 

Forum Myśli Wolnej nr 55/2013, s. 15-21
 

Profesor Antoni Podraza - Uczony oraz zasłużony działacz ruchu ludowego i laickiego
 
Tuż przed Świętem Zmarłych 29 października 2012 roku TKŚ w Krakowie, w lokalu ?Kuźnicy?, przy ul. Miodowej 41, zorganizowało wieczór wspominający prof. Antoniego Podrazę. Część zasadniczą spotkania uświetnił niezwykle ciekawy odczyt dra UJ i Sorbony Pawła Sękowskiego nt. życia wybitnego uczonego oraz jego działalności w ruchu ludowym i laickim. Po wystąpieniu uczestnicy dzielili się wspomnieniami i podkreślali, jak wybitną postacią był prof. Antoni Podraza ? zarówno  w życiu codziennym, naukowym, a przede wszystkim jako działacz ruchu ludowego i laickiego. Na zakończenie Jan Nowak podziękował zebranym za uczestnictwo w wieczorze i ciepłe słowa pod adresem prof. Antoniego Podrazy. Gościem spotkania była córka Profesora, która ze wzruszeniem przysłuchiwała się wspomnieniom.