XI ZJAZD KRAJOWY

Towarzystwa Kultury Świeckiej im. Tadeusza Kotarbińskiego

12 czerwca 2010 roku


Z udziałem kilkudziesięciu delegatów reprezentujących środowiska humanistów świeckich z różnych regionów kraju oraz wielu gości 12 czerwca 2010 roku w Warszawie odbył się XI Zjazd Krajowy Towarzystwa Kultury Świeckiej im. Tadeusza odbył się XI Zjazd Krajowy Towarzystwa Kultury Świeckiej im. Tadeusza Kotarbińskiego.

Po otwarciu obrad Zjazdu przez prezesa Towarzystwa prof. Jerzego J. WIATRA, przyjęciu jego porządku i innych kwestii organizacyjnych oraz uczczeniu chwilą ciszy pamięci tych działaczy ruchu, którzy na zawsze go opuścili, Zjazd podjął w swej pierwszej części kwestię określenia stanowiska ruchu wobec wyboru prezydenta RP.

 

 
 
Głos w tej sprawie zabrał przybyły na Zjazd jego gość, b. marszałek Senatu RP, wiceprzewodniczący SLD prof. Longin PASTUSIAK, który zwrócił się do zebranych z apelem o poparcie kandydatury Grzegorza NAPIERALSKIEGO w wyborach prezydenckich, uzasadniając tę propozycję racjami bliskimi ruchowi świeckiemu. Zjazd, na wniosek prezesa Towarzystwa, przyjął oklaskami tekst krótkiego stanowiska wyrażającego poparcie dla kandydata lewicy w wyborach prezydenta RP.
 
Z kolei zebrani powitali bardzo serdecznie przybyłego na Zjazd specjalnego gościa, jednego z najwybitniejszych polskich uczonych-humanistów prof. Andrzeja WALICKIEGO, któremu prezes Towarzystwa wręczył Medal im. Tadeusza Boya-Żeleńskiego ze wskazaniem zasług uczonego dla kształtowania i krzewienia bliskich ruchowi wartości humanistycznych, racjonalistycznych i świeckich. Krótkie wystąpienie Profesora, w którym mówił o tolerancji i wolności myślenia jako fundamencie współczesnej demokracji, zostało przyjęte długimi oklaskami.
 
Następnie grupie działaczy Towarzystwa z różnych regionów kraju, a wśród nich mgr Łucji CARYK z Łodzi, mgr Genowefie KLINGIERT z Darłowa i mgr Napoleonowi KOSIŃSKIEMU z Radomia, wręczone zostały dyplomy za wyróżniające się zasługi dla Towarzystwa. Zjazd przystąpił do realizacji kolejnych punktów porządku obrad. Głos zabrał prof. Jerzy J. WIATR, który z upoważnienia ustępującej Rady Krajowej dokonał zwięzłego wprowadzenia do przekazanego wcześniej wszystkim zebranym obszernego dokumentu obrazującego działania Rady Krajowej i jej organów w mijającej kadencji (fragmenty tego dokumentu oraz najważniejsze tezy wystąpienia prezesa zostały przedstawione w tekście rozmowy drukowanej wewnątrz mniejszego suplementu). Zjazd wysłuchał też sprawozdania Głównej Komisji Rewizyjnej i zawartego w nim wniosku o udzielenie ustępującej Radzie Krajowej absolutorium.
 
W dyskusji plenarnej, w której głos zabrało 12 uczestników Zjazdu, zarysowane zostały kwestie najważniejsze dziś dla Towarzystwa rozpatrywane na szerokim tle współczesnych przemian cywilizacyjno-kulturowych (jej syntetycznie ujęty przebieg obrazuje oddzielny tekst niniejszego suplementu).
 
Zjazd udzielając jednomyślnie absolutorium ustępującej Radzie Krajowej i stwierdzając jego prawomocność liczbą obecnych delegatów przystąpił z kolei do wyboru władz krajowych Towarzystwa oraz przyjęcia uchwał i wniosków. Propozycje w tych sprawach przedstawione kolejno przez mgr Wacławę MIELEWCZYK, dr Gabriela ZIEWCA i prof. Mieczysława MICHALIKA, przewodniczących odpowiednich komisji zjazdowych, zostały w głosowaniu jawnym przyjęte przez Zjazd. Zjazd zakończyło wystąpienie prezesa prof. Jerzego J. WIATRA, w którym podziękował wszystkim za aktywny udział w pracach Zjazdu i wyraził przekonanie, że jego dorobek i przyjęte dokumenty stwarzają dobre podstawy do podejmowania nowych, odważnych inicjatyw w kolejnej kadencji działania Towarzystwa.
 
Po krótkiej przerwie zebrała się na swym pierwszym spotkaniu nowo wybrana Rada Krajowa Towarzystwa. Na wniosek prezesa prof. Jerzego J. WIATRA dokonano jednomyślnie wyboru Prezydium Rady, w tym wiceprezesów: dr Zdzisława SŁOWIKA i mgr Daniela ZBYTKA, sekretarza ? dr Ryszarda BROŻNIAKA, skarbnika ? mgr Jolantę MARCINKOWSKĄ oraz wybrano Zespół Doradców Prezydium, w tym jego przewodniczącego ? prof. Dionizego TANALSKIEGO.
 
 
 OMÓWIENIE DYSKUSJI ZJAZDOWEJ
 
W dyskusji plenarnej na XI Zjeździe Krajowym Towarzystwa głos kolejno zabrali: prof. Lech OSTASZ (Olsztyn), mgr Zbigniew WOJTKOWIAK (Łódź), mgr Roman SOBCZAK (Konin), red. Stanisław FRANCZAK (redaktor naczelny FORUM MYŚLI WOLNEJ, Kraków), mgr Radosław S. CZARNECKI (Wrocław), mgr Genowefa KLINGIERT (Darłowo), mgr Joanna RUTKOWSKA (reprezentująca Polskie Stowarzyszenie Racjonalistów), mgr Adam KĘDZIERAWSKI (Chełm), mgr Czesław JANIK (przewodniczący Stowarzyszenia NEUTRUM), mgr Daniel ZBYTEK (Warszawa), dr Leonard PEŁKA (Warszawa), prof. Jan DĘBOWSKI (Białystok), mgr Anna CZAPLA (Bielsko-Biała).

Mówcy poruszyli szeroki krąg problemów dotyczących sytuacji społecznej, światopoglądowej i moralnej w Polsce oraz wynikających z tej sytuacji i zachodzących przemian zadań dla Towarzystwa Kultury Świeckiej. W szczególności:
? w wystąpieniach gości Zjazdu zawarte zostały życzenia dla Zjazdu od bratnich stowarzyszeń humanistycznych oraz przekazane interesujące informacje o działalności tych stowarzyszeń oraz deklaracje o potrzebie współpracy w sprawach wspólnie bliskich całemu polskiemu świeckiemu ruchowi humanistycznemu;
? zastanawiano się nad sposobami prowadzącymi do powiększenia roli i znaczenia ruchu w życiu intelektualnym i społecznym kraju; w tym zakresie wskazano na rozważenie szerszego otwarcia ruchu na nowe środowiska, w tym zwłaszcza środowiska ludzi młodych, dla których często np. słowo ?świeckość? - ?świecki? kojarzy się ze złymi praktykami minionych lat, i którzy ? nie akceptując nauk Kościoła ? szukają porozumienia i dialogu z ludźmi wierzącymi;
? mówiono o postępujących procesach laicyzacji społeczeństwa polskiego, wskazując na malejące wskaźniki uczestnictwa ludzi wierzących w praktykach religijnych, na zmniejszanie się liczby tzw. powołań oraz na malejący autorytet duchowieństwa w oczach społeczeństwa; podkreślano zarazem na rosnące znaczenie w polskim Kościele sił skrajnie konserwatywnych, jawnie deklarujących poparcie dla radykalnie prawicowych formacji politycznych, przy czym, podkreślano, zjawisko to narasta w szybkim tempie w ostatnich latach;
? w tym kontekście wskazywano na niepokojące zjawiska nieuzasadnionych ustępstw wobec Kościoła wielu ogniw władzy publicznej i osób publicznych, co narusza konstytucyjną zasadę neutralności światopoglądowej państwa;
? mówiono też o rozmaitych formach szykanowania, dyskryminowania czy ostracyzmu tworzonego i praktykowanego wobec osób niewierzących lub formułujących krytyczne opinie na temat różnych praktyk Kościoła; wskazywano na potrzebę stanowczego reagowania na te wszystkie zjawiska nietolerancji;
? wskazywano na potrzebę zwiększenia roli działalności wydawniczej Towarzystwa oraz na szersze wykorzystywanie nowoczesnych środków komunikacji społecznej;
? mówiono o konieczności większego niż dotąd wysiłku na rzecz upowszechniania dziedzictwa naszego ruchu, które jest trwałym składnikiem polskiej nauki i kultury; ponowiono wniosek o ustanowienie Medalu im. Tadeusza Kotarbińskiego;
? w wielu wypowiedziach padały słowa uznania za inicjatywy i prace wykonane w mijającej kadencji przez Radę Krajową, jej ogniwa centralne i terenowe.

 

 

 
 

 

UCHWAŁA

XI Zjazdu Krajowego Towarzystwa Kultury Świeckiej

im. Tadeusza Kotarbińskiego
 

Zebraliśmy się na XI Zjeździe Krajowym naszego Towarzystwa w szczególnych okolicznościach: w czasie wciąż niewygasłej pamięci o tragicznej katastrofie smoleńskiej i w tygodniu dzielącym nas od wyborów prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej. Wobec dramatu pod Smoleńskiem, w obliczu śmierci tak wielu naszych wybitnych rodaków chylimy czoło nad ich grobami, a zarazem wyrażamy przekonanie, że lekcje tej katastrofy wpłyną zasadniczo na klimat polityczny i moralny w naszym kraju, w którym walkę i głębokie podziały zastąpi szczera wola porozumienia w sprawach najważniejszych dla społeczeństwa i państwa. Ufamy, że wybór nowego prezydenta RP, czemu poświęcamy oddzielny dokument zjazdu, stanie się doniosłym czynnikiem tego oczekiwanego zwrotu w polskim życiu.
 
I
 
Zjazd z uznaniem i satysfakcją przyjmuje sprawozdanie ustępującej Rady Krajowej za okres kadencji 2006-2010. Stwierdza, że w okresie tym istotnie wzrosła rola i pozycja Towarzystwa w życiu intelektualnym i społecznym kraju, że wiele podjętych inicjatyw programowych dobrze służyło postępującym przemianom cywilizacyjno-kulturowym oraz przeobrażeniom społecznej świadomości. Zjazd wyraża podziękowanie ustępującej Radzie Krajowej, jej Prezydium, zespołowi redakcji ?Res Humana? oraz wszystkim działaczom, członkom i sympatykom naszego ruchu za ten budzący szacunek trud.
 
II
 
Zjazd wyraża przekonanie, że nasze naczelne cele i główne zadania, sformułowane w przyjętych wcześniej dokumentach programowych, w których idee humanizmu, racjonalizmu, świeckości i tolerancji określały nieprzerwanie horyzont naszego działania, zdały pomyślnie egzamin i że najważniejszym zadaniem Towarzystwa w nadchodzącej kadencji jest konkretyzacja tych idei w jego praktycznej działalności. Biorąc za punkt wyjścia to przekonanie cztery zadania określające płaszczyzny naszej aktywności uznajemy za najważniejsze w nowej kadencji.
 
PO PIERWSZE. Udział w tych wszystkich inicjatywach społecznych i obywatelskich, które służą obronie i rozwojowi praw człowieka: prawa do wyboru swych przekonań, w tym przekonań światopoglądowych, do życia w warunkach wolności i sprawiedliwości, klimacie zaufania i szacunku dla ludzkiej godności, w warunkach, które usuwają wszelkie przejawy dyskryminacji i wykluczenia, a które pod postacią dzielenia Polaków na lepszych i gorszych, prawych i nieprawych, tych, którym mniej wolno, a innym wolno więcej zatruwają nasze życie zbiorowe wnosząc w nie ducha nieufności i strachu, wrogości i nienawiści. W ostatnim czasie praktyki te przybrały groźne rozmiary, wobec których nie możemy milczeć, więcej - musimy wraz z wszystkimi siłami demokratycznymi praktykom tym powiedzieć zdecydowane - nie!
 
PO DRUGIE. Udział w obronie naszego państwa jako demokratycznego państwa prawa, państwa, które skutecznie powstrzyma narastające nierówności społeczne i państwa, które przestrzega konstytucyjnej zasady neutralności światopoglądowej wykluczającej wszelkie przejawy uległości wobec Kościoła i jego różnych instytucji a zarazem otwarte na dialog i aktywne współdziałanie z Kościołem w rozwiązywaniu spraw ważnych dla społeczeństwa i państwa, choćby spraw zakresu bioetyki. Nie będziemy milczeć, kiedy zasady te będą naruszane i nie uchylimy się od krytyki tych praktyk, bo prawo do krytyki nie może być przywilejem jednych a milczeniem drugich.
 
PO TRZECIE. Chcemy, aby w nadchodzącej kadencji dokonał się wyraźny postęp w upowszechnieniu nauczania etyki jako przedmiotu równoprawnego z innymi przedmiotami nauczanymi w systemie szkolnym. Tak jak religia, tak etyka powinna stać się przedmiotem obowiązującym co najmniej uczniów wszystkich polskich liceów. Czujemy się powołani do tego, aby w ten sposób wypełniać przesłanie patrona naszego ruchu ? Tadeusza Kotarbińskiego, upowszechniać jego ideały etyki niezależnej i spolegliwego opiekuństwa. Uważamy za celowe zainteresowanie tą kwestią środowisk polskiej lewicy, zwłaszcza Klub Lewicy w polskim parlamencie.
 
PO CZWARTE. Obchodzona trzy lata temu setna rocznica powstania zorganizowanego ruchu świeckiego na ziemiach polskich uświadamia nam wyraziście potrzebę dalszego upowszechniania naszego dziedzictwa w życiu publicznym, krzewienia humanistycznych wartości tego dziedzictwa i wspaniałych postaci, trwale zapisanych na kartach dziejów polskiej nauki i kultury.
 
III
 
Głębokie przemiany w sferze komunikacji społecznej, będące następstwem rewolucji informatycznej, są także dla naszego ruchu wielkim wyzwaniem. Odchodzi w przeszłość wiele dotychczasowych metod działania czy nawet przekonanie o kryterium liczebności ruchu jako warunku naszego znaczenia czy siły. Zastępują je obecnie nowe formy aktywności odpowiadające czasom współczesnym. W związku z tym, Zjazd uznaje za wskazane i konieczne:
 
PO PIERWSZE. Podjęcie nowych inicjatyw w sferze działalności wydawniczej, m.in. poprzez rozważenie możliwości przekształcenia dwumiesięcznika ?RES HUMANA? w miesięcznik, rozwój Biblioteki tego czasopisma i innych wydawnictw, zwłaszcza adresowanych do szerszego odbiorcy, w tym młodzieży.
 
PO DRUGIE. Wspieranie cennych inicjatyw naszego ruchu w Katowicach i Łodzi prowadzących witryny naszego Towarzystwa w Internecie oraz podjęcie współpracy z innymi, bliskimi nam uczestnikami komunikacji internetowej.
 
PO TRZECIE. Sformułowanie konkretnych propozycji programowych do mediów publicznych i komercyjnych, które odzwierciedlać będą bliskie nam treści i które zdolne będą przyjąć je do stosownej realizacji. W tym celu konieczne jest powołanie na szczeblu Rady Krajowej zespołu osób, które podejmą tę ważną i odpowiedzialną pracę.
 
PO CZWARTE. Zainicjować działania na rzecz odnowienia współpracy wszystkich zainteresowanych świeckich stowarzyszeń i ruchów świeckich oraz umacniać istniejące już więzi z tymi, które programowo są nam bliskie. W szczególności cenimy wysoko współpracę z Fundacjami im. K. Kelles-Krauza i im. Róży Luksemburg, z Ekumeniczną Fundacją TOLERANCJA oraz Polskim Stowarzyszeniem Racjonalistów i współpracę tę pragniemy umacniać i rozwijać.
 
PO PIĄTE. Ruch świecki był od samego początku i pozostaje bliskim sojusznikiem politycznych sił polskiej lewicy. Chcemy nadal podtrzymywać i rozwijać różne formy więzi naszego środowiska z Sojuszem Lewicy Demokratycznej, z Polską Partią Socjalistyczną czy z Unią Pracy oraz wpływać na konsolidację polskiej lewicy w głębokim przekonaniu, że ideały i wartości naszego ruchu są jej niemniej bliskie.
 
* * *
 
XI Zjazd Krajowy wyraża przekonanie, że dotychczasowy dorobek ruchu świeckiego i nasze dziedzictwo będą w nadchodzących latach trwałym i wciąż żywo obecnym składnikiem polskiej myśli humanistycznej, społecznej i polskiej kultury. Z ufnością pomnażajmy ten dorobek, idźmy dalej tą drogą.
 
 
Warszawa, 12 czerwca 2010 roku