Apel o utworzenie laickiej placówki dydaktyczno-naukowej

Na poszerzonym posiedzeniu Rady Śląsko-Zagłębiowskiej TKŚ z udziałem członków Klubu Kultury Współżycia i Tolerancji im. Tadeusza Kotarbińskiego postanowiono skierować APEL m.in. do posłów lewicy zawierający propozycję utworzenia placówki dydaktyczno-naukowej promującej humanizm, racjonalizm, tolerancję i kulturę świecką. Impulsem do wystosowania tego Apelu był wyrok Trybunału Konstytucyjnego w sprawie finansowania z budżetu państwa uczelni katolickich. Jesteśmy przekonani, że propozycja jest godna uwagi.

APEL

Wyrok Trybunału Konstytucyjnego w sprawie finansowania z budżetu państwa katolickich uczelni kształcących /z zaświadczeniem od proboszcza/ duchownych i świeckich budzi nasze zdziwienie. Stwierdza on bowiem, iż finansowanie tych uczelni nie narusza zasady równouprawnienia wyznań, bezstronności państwa w sprawach światopoglądowych i zakazu dyskryminacji.
Mając na uwadze wcześniejsze postanowienia Trybunału Konstytucyjnego, utwierdzamy się w przekonaniu, że orzeka na rzecz jednego wyznania, to jest katolickiego.
Z zasady nie dyskutujemy z orzeczeniami Trybunału Konstytucyjnego, mimo iż w tej kwestii mamy odmienne zdanie. Jednak nie możemy akceptować braku równego traktowania nie tylko poszczególnych wyznań, ale także wszystkich obywateli polskich niezwiązanych z określonym wyznaniem.
Wszyscy płacimy podatki, a tym samym, pośrednio, utrzymujemy katolickie uczelnie i wydziały teologiczne.
Mając na uwadze równe traktowanie obywateli, zgodnie z konstytucją, bez względu na światopogląd, zwracamy się do środowisk laickich, którym bliskie są idee humanizmu, racjonalizmu, tolerancji i kultury świeckiej, a przede wszystkim do posłów lewicy o podjęcie działań na rzecz stworzenia placówki dydaktyczno-naukowej, promującej wspomniane wartości.
Oczekujemy od państwa realnej pomocy w zakresie bazy lokalowej oraz głównie wsparcia finansowego na podobnych zasadach jak uczelnie katolickie. Rozwiązanie takie nie łamie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego.
Mamy świadomość, że realizacja naszych propozycji wymaga konkretnych decyzji legislacyjnych i dużego wysiłku organizacyjnego a przede wszystkim życzliwego klimatu politycznego, którego dla ruchu laickiego – mamy taką nadzieję – również nie zabraknie. Jesteśmy przekonani, że Polska jest państwem dla wszystkich Polaków.
 
Katowice, 16 grudnia 2009 r.
 

W „Kuźnicy” o współczesnych przemianach polskiej religijności
 
Tematem dorocznej sesji popularnonaukowej, zorganizowanej przez Stowarzyszenie „Kuźnica” oraz TKŚ była 16 grudnia 2009 r. problematyka współczesnych przemian polskiej religijności. Słowem wstępnym do debaty było wystąpienie prezesa Stowarzyszenia „Kuźnica”, znanego socjologa prof. Hieronima Kubiaka, który zarysował złożoną panoramę polskiej religijności – jej swoistość, strukturę, historyczną ewolucję oraz współczesne przemiany. Stwierdził, że refleksja świecka na temat religijności jest w istocie debatą o doniosłym fakcie społecznym, o zjawisku, którego rola nie maleje, choć ulega głębokiej przemianie w realiach współczesnego świata i Polski. Z kolei zebrani wysłuchali kolejno trzech referatów. Prof. Irena Borowik, znana socjolog z Uniwersytetu Jagiellońskiego, scharakteryzowała zjawiska, które zaszły w minionych 20. latach w polskiej religijności, i do których zaliczyła pogłębienie się kryzysu Kościoła jako instytucji, kryzys powołań, wzrost nieregularności praktyk religijnych, zwłaszcza wśród osób młodych wiekiem, ale zarazem wzrost roli kobiet w życiu Kościoła oraz jego obecności w mediach świeckich. Z kolei prof. Halina Grzymała-Moszczyńska, wybitna psycholog społeczna także z Uniwersytetu Jagiellońskiego przedstawiła wyniki badań religijności Polaków, którzy w ostatnich latach wyjechali z Polski i podjęli pracę zarobkową w Anglii i Republice Irlandii. Z analizy zgromadzonego materiału wyłania się złożony obraz tej religijności: z jednej strony pełni ona istotne funkcje identyfikujące tożsamość polskiej wspólnoty na Wyspach, a z drugiej – Kościół jest miejscem spotkania tej wspólnoty służącym rozwiązywaniu wielu praktycznych spraw ich codziennego życia. Trzeci referent debaty, dr Marian Dziwisz, filolog i nauczyciel etyki, zarysował trudności związane z realizacją przedmiotu etyki w szkole; stwierdził, że niezbędne jest w tej mierze wyraźne stanowisko władz oświatowych, a przede wszystkim efektywne wsparcie nauczania etyki, przedmiotu, który budzi rosnące zainteresowanie młodzieży szkolnej, mimo przeszkód tworzonych przez różne środowiska konserwatywno-kościelne. W dyskusji nad referatami, w której głos zabierali m.in. dr Jan Kozłowski i red. Filip Ratkowski zostały rozwinięte niektóre wątki związane z tematem spotkania, które zakończyło zwięzłe podsumowanie dokonane przez wiceprezesa Rady Krajowej TKŚ oraz redaktora naczelnego „Res Humana” dr Zdzisława Słowika. Podkreślił, że poważna refleksja nad polską religijnością, jest reflksją nad jakością polskiego społeczeństwa i czynnikami jego integracji w warunkach postępującego procesu pluralizacji życia społecznego. W spotkaniu uczestniczyli, przewodnicząca Zarządu Krajowego Polskiego Stowarzyszenia Racjonalistów pani Małgorzata Leśniak oraz członkini Prezydium Rady Krajowej Towarzystwa Kultury Świeckiej pani Wacława Mielewczyk.
 

Obrady Rady Krajowej Towarzystwa
 
Na dorocznym posiedzeniu zebrała się w Warszawie 18 listopada 2009 roku Rada Krajowa TKŚ. Rada, pod kierunkiem prezesa prof. Jerzego J. Wiatra, wysłuchała sprawozdania Prezydium z działalności Towarzystwa w mijającym roku, które przedstawił wiceprezes Rady, redaktor naczelny „Res Humana” dr Zdzisław Słowik. W tym czasie zorganizowano kilka ważnych sympozjów poświęconych najważniejszym aktualnym problemom współczesnego świata i Polski (np. kontrowersje wokół dziedzictwa kulturowego współczesnej Europy, Łódź; struktura społeczna Polski współczesnej, Warszawa; konkordat z perspektywy dziesięciolecia, wspólnie z Kuźnicą w Krakowie; problemy współczesnej lewicy a humanistyczny ruch świecki, Katowice); kontynuowano wydawanie dwumiesięcznika „Res Humana”, które uhonorowano zostało Nagrodą Kowadła; pogłębiła się współpraca z wieloma opiniotwórczymi środowiskami w kraju (np. z polskim Oddziałem Stowarzyszenia Kultury Europejskiej). Pozostało też wiele kwestii, które nadal wymagają podjęcia, rozwinięcia i upowszechniania, co by w większym niż dotąd stopniu przekładało się na aktywniejszą obecność ruchu w życiu publicznym. Towarzystwo w mijającym czasie wypowiadało się też na temat aktualnych kwestii społecznych, znajdujących się w polu uwagi ruchu. Rada Krajowa, działając zgodnie ze statutem, postanowiła zwołać w pierwszej połowie 2010 do Warszawy kolejny XI Zjazd Krajowy Towarzystwa; przyjęła stanowisko w związku z orzeczeniem Trybunału Praw Człowieka w Strasburgu w sprawie krzyży w klasach szkolnych; przyjęła tekst listu adresowanego do pani Alicji Tysiąc z wyrazami solidarności w jej walce o swoją godność i racje (stanowisko publikujemy poniżej).
Rada dokonała wyboru nowego skarbnika Rady Krajowej w osobie mgr Wacławy Mielewczyk oraz wyraziła – na progu zbliżającego się Nowego Roku – wyrazy podziękowania wszystkim członkom, działaczom i sympatykom za ich aktywną i owocną pracę w humanistycznym ruchu świeckim.

UCHWAŁA
O ZWOŁANIU XI ZJAZDU KRAJOWEGO

Towarzystwa Kultury Świeckiej im. Tadeusza Kotarbińskiego
 
1. Wypełniając wymogi § 28 pkt. 2 Statutu Towarzystwa Rada Krajowa postanawia zwołać w pierwszej połowie 2010 roku kolejny XI Zjazd Krajowy Towarzystwa Kultury Świeckiej im. Tadeusza Kotarbińskiego, z ramowym porządkiem obrad określonym w § 29 Statutu.
2. Ustalenie dokładnego terminu Zjazdu, zasad wyboru delegatów oraz innych spraw zapewniających sprawny przebieg Zjazdu powierza się Prezydium Rady Krajowej Towarzystwa.
3. Rada Krajowa zwraca się niniejszym do wszystkich członków, działaczy i sympatyków Towarzystwa o aktywny udział w przygotowaniu Zjazdu, m.in. poprzez nadsyłanie na adres Rady Krajowej uwag i propozycji, które uczynią nasz Zjazd forum twórczej wymiany myśli o najważniejszych problemach naszego ruchu.
 
Warszawa, 18 listopada 2009 r.
 
 
Zasłużeni dla tolerancji
 
Polska Fundacja Ekumeniczna Tolerancja doroczną tradycją przyznała – w Światowym Dniu Tolerancji – medale „Zasłużony dla Tolerancji” grupie wybitnych osobistości z kraju i zagranicy oraz zasłużonym organizacjom. W czasie uroczystego spotkania 17 listopada 2009 r. Kapituła Orderu ogłosiła przyznanie Medalu Zasłużony dla Tolerancji prezydentowi Stanów Zjednoczonych Barackowi Obamie oraz królowej Jordanii – Rani Al-Abdullah, w imieniu których medale i dyplomy odebrali wysocy przedstawiciele dyplomatyczni tych krajów w Polsce. Krajowymi laureatami Medalu zostali wyróżnieni: Aleksander Kwaśniewski i Włodzimierz Cimoszewicz, który – odbierając Medal z rąk przewodniczącego Kapituły prof. Jerzego J. Wiatra – mówił o tolerancji jako wartości o wielkiej wadze w działalności publicznej. Wyróżnieniami zespołowymi uhonorowani zostali: Stowarzyszenie „Kuźnica”, w imieniu którego Medal i dyplom odebrał prezes stowarzyszenia prof. Hieronim Kubiak. oraz Diakonia Kościoła Ewangelicko-Reformowanego w RP. Wyróżniona została także specjalnymi dyplomami grupa magistrów i licencjatów uczelni warszawskich, których obronione prace wiązały się z szeroko rozumianymi ideami tolerancji. Licznie zgromadzonych uczestników tej ujmującej uroczystości, zorganizowanej w Teatrze Żydowskim w Warszawie, witał dyrektor Teatru Szymon Szurmiej.
 

Katowickie rozmowy o historii
 
Dnia 26 października br. w Katowicach odbyło się spotkanie Klubu Kultury Współżycia i Tolerancji poświęcone dyskusji a zwłaszcza osobistym refleksjom jego uczestników na temat: „Tegoroczne rocznice i związane z nimi – nasze refleksje”. W rozważaniach poruszono m.in. problematykę: refleksji na temat historycznych przesłanek powstania i kształtowania się Polski Ludowej; II wojny światowej oraz udział w niej polskiego żołnierza; pytań o to czy wszystkie krytykowane przez prawicę przemiany społeczno-ekonomiczne w powojennej Polsce zasługują wyłącznie na krytykę i potępienie?; czy nie zasługuje na szczególną uwagę i wysoką ocenę wielki awans cywilizacyjny i intelektualny szerokich warstw społecznych w okresie PRL.
 

Spotkanie Prezydium Rady Krajowej TKŚ
 
Prezydium Rady Krajowej, które pod przewodnictwem prezesa, prof. Jerzego J. Witra, obradowało 8 października 2009 r. w Warszawie, rozpatrzyło i zaaprobowało, przedstawione przez prof. Mieczysława Michalika i dr Zdzisława Słowika, założenia dyskusji panelowej poświeconego Problemom Moralnym Współczesnej Polski (diagnozie sytuacji, dynamice przemian, prognozom na przyszłość). Postanowiono, aby spotkanie to odbyło się 18 listopada 2009 r., po zakończeniu którego na dorocznym spotkaniu zbierze się Rada Krajowa Towarzystwa Kultury Świeckiej. Prezydium rozpatrzyło też informację na temat bieżącej działalności Rady Krajowej.
 

Generał Wojciech Jaruzelski gościł w Krakowie
 
Na zaproszenie krakowskiej „Kuźnicy” gościł w Krakowie Generał Wojciech Jaruzelski. W wypełnionej do ostatniego miejsca sali „Kuźnicy” w dniu 20 października b.r. odbyło się spotkanie Generała z członkami i sympatykami „Kuźnicy” (wśród których było wielu działaczy Towarzystwa Kultury Świeckiej) na temat „Głównych problemów przejścia od PRL do III RP i sposobów ich rozwiązywania”. Generał Jaruzelski w sposób precyzyjny, logiczny i zwięzły przedstawił wydarzenia z lat przełomu, jaki nastąpił w Polsce pod koniec ubiegłego stulecia, dający początek przemian ustrojowych w całej Europie Środkowej i Wschodniej. Mówił o inspirującej roli Solidarności i Kościoła w tym przemianach, a także o ważnym udziale grupy reformatorów ze strony władz PRL oraz o zasługach Michała Gorbaczowa, gdyż – jak podkreślił – gdyby nie było pierestrojki w Związku Radzieckim nie byłyby możliwe tak poważne zmiany w Polsce i innych krajach. W dyskusji po wystąpieniu Generała poruszano wiele różnych tematów. Ich wspólną cechą były pytania – opinie dyskutantów i bezpośrednia odpowiedź – komentarz Generała, dotyczący każdego tematu. Tych pytań – komentarzy było wiele. Dotyczyły całego okresu od powstania PRL do zmian ustrojowych, o najważniejszych wydarzeniach i najciekawszych osobach z tamtych lat.
1. W planach Stalina, powstałych w 1941 r., powojenna Polska miała być bez Lwowa i Wilna, ale też bez Szczecina i Wrocławia. Dopiero w 1945 r., po utworzeniu armii gen. Berlinga, która brała udział w walkach z Niemcami, Stalin zmienił zdanie i odtąd zdecydowanie dążył, aby granice Polski przesunąć nad Odrę i Nysę Łużycką.
2. W pierwszych latach powojennych dużo było ludzi, zdawało by się nawet rozumnych, którzy liczyli, że niebawem dojdzie do wybuchu III wojny światowej, stąd liczne ataki na przedstawicieli nowej władzy, głównie na posterunki Milicji Obywatelskiej i w konsekwencji represje, aresztowania i zaostrzenie przepisów porządkowych. Dopiero październik 1956 r. zmienił w pewnym stopniu tę sytuację.
3. W okresie PRL nastąpiły bardzo ważne przemiany społeczno-gospodarcze. Głoszone dzisiaj są opinie, że w czasach „komunizmu” zdemoralizowano naród, a gospodarkę pozostawiono w ruinach. Te „ruiny” są sprzedawane przez obecne władze i od 20 lat ratują budżet państwa.
4. Oczywiście w czasach PRL były „białe plamy” – dotyczące Katynia, paktu Ribbentrop-Mołotow, ale to nie znaczy, że władze partyjne czy państwowe tego nie dostrzegały. Nie chciały jednak zaostrzać sytuacji na linii Polska – Związek Radziecki, bo problem polega – jak tłumaczono – nie na potwierdzeniu prawdy – tylko na korzyściach dla Polski, a wówczas zależało nam na dobrej współpracy, aby utrzymać korzystne dla Polski warunki wymiany handlowej (wbrew opiniom, że myśmy do tej wymiany dopłacali), oraz – co jeszcze ważniejsze – na doprowadzeniu do uznania granic zachodnich, co się niebezpiecznie przedłużało.
5. Kościół katolicki odegrał ważną rolę w przemianach ustrojowych w Polsce. Podobnie jak to było w okresie zaborów i w latach okupacji hitlerowskiej. Nawiązując do spotkania w 1983 r. na Wawelu z Papieżem Janem Pawłem II Generał podkreśla wielkie Jego zasługi w utrwalaniu spokoju społecznego w Polsce. Obecnie Kościół korzysta z wielu przywilejów, w tym o charakterze majątkowym (zob. Kraków). Państwo nie powinno być stroną wobec Kościoła, najlepszym rozwiązaniem jest pełne rozdzielenie Kościoła od państwa. Kto stał za śmiercią ks. Popiełuszki. Generał nie jest w stanie odpowiedzieć na to pytanie. Można tylko domniemywać, że był to ktoś z kraju lub z zagranicy, kto chciał „uderzyć” w ówczesną władzę.
6. Czy lewica w najbliższych latach ma szanse na sukces? Generał wątpi, czy do tego czasu dożyje, młodzi lewicowcy z SLD zapewniali, że jest to możliwe… Przyjęto zgodnie kompromisowe rozwiązanie – byłoby dobrze, gdyby w Polsce nastąpiły takie czasy, aby jednakowe miary stosowano np. wobec walczących żołnierzy w Bitwie pod Lenino i w Powstaniu Warszawskim. Na temat stanu wojennego i toczącego się obecnie procesu sądowego z oskarżenia prokuratorów IPN – Generał nie zabierał głosu. Odsyłał natomiast do swojej obszernej książki pt. „Być może to Ostatnie Słowo”, w której złożył udokumentowane wyjaśnienia. Na zakończenie spotkania, które prowadził prezes „Kuźnicy” prof. Hieronim Kubiak, pożegnano Generała na stojąco, gromkimi oklaskami, wyrażając podziękowania i życzenia długich lat życia w szczęściu i w należnym Mu spokoju. Podczas pobytu w Krakowie Generał Wojciech Jaruzelski spotkał się także ze studentami i pracownikami naukowymi Akademii Krakowskiej im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego. To spotkanie również należało do bardzo udanych.
 

Kraków: Marsz Ateistów i Agnostyków
 
Młodzi Wolnomyśliciele zorganizowali w Krakowie pierwszy Marsz Ateistów i Agnostyków. Celem Marszu – jak już donosiła prasa – było przypomnienie, że w Polsce istnieją ludzie niewierzący, i jak uzasadniano, jeżeli jakaś mniejszość chce, aby respektowano jej prawa, musi o tym głośno mówić. Uznano, że hasłem pierwszego Marszu będzie „Moralność bez wiary”, czyli moralność świecka. Na miejsce marszu Ateistów i Agnostyków wybrano Kraków, który w potocznej opinii uchodzi za miasto konserwatywne i klerykalne. Czyżby więc Kraków został wybrany, czy wyznaczony na przekór tym opiniom, a może Młodzi Wolnomyśliciele z Krakowa wykazali się większą aktywnością czy determinacją? Jeszcze na kilka dni przed terminem Marszu pojawiały się głosy, że taki Marsz nie ma sensu bo przecież nikt w Polsce ateistów nie atakuje, że w Krakowie – w mieście 100 kościołów, nie ma szans na zorganizowanie Marszu Wolnomyślicieli, bo środowisko kościelne na to nie pozwoli. Okazało się jednak inaczej. Na placu przed Collegium Novum Uniwersytetu Jagiellońskiego o godzinie 14:00 w sobotę 10 października 2009 r. zgromadziło się 400-500 młodych ludzi z Krakowa i okolic, a także przyjezdnych z różnych miast Polski. Najpierw jeden z przedstawicieli organizatorów odczytał Manifest Wolnomyślicieli, składający się z 7 problemowych rozdziałów, zaczynających się każdy od słów: „Żyjemy w Kraju gdzie…” i tu wyliczano kolejne grzechy jakie popełnia Kościół wobec ludzi wierzących i nie wierzących w okresie III RP. Manifest został przez zebranych przyjęty entuzjastycznie gromkimi oklaskami. Potem sformułowano kolumnę pochodu, liczącą ponad 150 m długości, przybraną okolicznościowymi transparentami. Oto najciekawsze z nich: „Nie zabijam, nie kradnę, nie cudzołożę i nie wierzę”, „Boga stworzył człowiek”, „Wierz w co chcesz, tylko daj innym nie wierzyć”, „Bóg Ojciec, matka Polka, syn ateista”, „Ateizm jest sexy sexy”. Marsz Ateistów i Agnostyków ruszył Plantami w kierunku Barbakanu i dalej przez Bramę Floriańską, drogą Królewską dotarł na Rynek Główny, zatrzymał się „pod Adasiem” (Pomnik Adama Mickiewicza) i ulicą Grodzką znów wrócił na Planty pod popiersie Tadeusza Boya-Żeleńskiego, gdzie złożono wiązanki kwiatów, uważając Boya za swojego patrona. W czasie Marszu było wesoło, kulturalnie, przyjaźnie. Krakowianie w sumie odnosili się do manifestujących życzliwie, z sympatią. Nie było żadnych przepychanek czy kontrmarszów; nad porządkiem czuwały zresztą patrole policyjne. Tylko na Plantach pod Popiersiem Boya zjawiła się może 10-osobowa grupa w towarzystwie księdza, która modliła się… za nawrócenie niewiernych. Nikt się tą grupą nie przejmował, ale oni też zachowywali się w miarę spokojnie. Oprócz młodzieży, która w tej manifestacji była w zdecydowanej większości, można było też spotkać m.in. członków TKŚ. Największe zainteresowanie wzbudzała posłanka do Europarlamentu prof. Joanna Senyszyn, która dwa razy przemawiała na manifestacji. Profesor gratulowała młodzieży pomysłu zorganizowania pierwszego w kraju Marszu Ateistów i Agnostyków, odwagi i konsekwencji w przeciwstawianiu się Kościołowi w walce o prawa dla wszystkich ludzi, w dążeniu do przestrzegania przez państwo polskie prawa konstytucyjnego – świeckiego a nie kanonicznego. Podkreślała, że jest dumna z młodzieży biorącej udział w Marszu Tolerancji, że Kraków to nie tylko kościoły, księża i zakonnice, ale przede wszystkim rozumna, wolna młodzież, która umie się jednoczyć w walce o szczytne cele.
 

Powstało Polskie Towarzystwo Prawa Wyznaniowego
 
Tylko w Polsce, spośród wszystkich państw byłego obozu socjalistycznego, istniała nauka państwowego prawa wyznaniowego na uniwersytetach. Było to skutkiem istotnego znaczenia Kościołów. Decydującą rolę w podtrzymywaniu tej dyscypliny studiów odegrał prof. dr Henryk Świątkowski (1896–1970). Jako wiceminister, a później minister Sprawiedliwości doprowadził do likwidacji istniejącej w okresie międzywojennym kategorii licznych wówczas wyznań prawnie nieuznanych. Największe z nich zostały uznane w drodze decyzji administracyjnej, zaś od 1949 r. na podstawie prawa o stowarzyszeniach. 17 maja 1989 r. Sejm – wówczas jeszcze Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej – uchwalił 3 ustawy wyznaniowe, obowiązujące ze stosunkowo niewielkimi zmianami do dziś. Najważniejszą z nich była ustawa o gwarancjach wolności sumienia i wyznania. W innych byłych krajach socjalistycznych podobne ustawy przyjęto dopiero po transformacjach politycznych. Pamiętam, z jak olbrzymim zainteresowaniem ustawa polska spotkała się w lipcu 1989 r. na londyńskim III Międzynarodowym Kongresie Wolności Religijnej. Organizatorzy nie nadążali ze sporządzaniem natychmiast rozchwytywanych kopii angielskiego tłumaczenia ustawy, a nawet jej polskiego tekstu. Nic więc dziwnego, że dziś państwowe prawo wyznaniowe jest wykładane na wielu świeckich uczelniach państwowych i prywatnych. Oczywiście jest wykładane także na uczelniach wyznaniowych. W tej sytuacji powstała inicjatywa powołania towarzystwa naukowego skupiającego wykładowców i publicystów tej dyscypliny, bez względu na ich światopogląd. Inicjatorami byli „guru” polskich świeckich specjalistów tej dyscypliny emer. prof. zw. dr hab. Michał Pietrzak jak również emerytowany prof. zw. dr hab. ks. Józef Krukowski. Mimo założonego wieloświatopoglądowego charakteru towarzystwa niejako naturalną bazą materialną dla niego stał się Katolicki Uniwersytet Lubelski. Na nim 21 czerwca 2008 r. 22 członków założycieli uchwaliło powołanie Polskiego Towarzystwa Prawa Wyznaniowego. Tam też mieści się siedziba Towarzystwa. Liczy ono obecnie po rejestracji sadowej 50 członków i nadal napływają dalsze zgłoszenia. Zarząd Towarzystwa składa się z osób różnych światopoglądów. Jest w nim znany wielu czytelnikom „Res Humana” działacz humanistyczny dr Paweł Borecki z Uniwersytetu Warszawskiego. Jest też w zarządzie kilku księży katolickich. Prezesem Towarzystwa jest doktor habilitowany prawa i doktor habilitowany teologii Tadeusz Jacek Zieliński z Chrześcijańskiej Akademii Teologicznej, profesor tej uczelni i Wyższego Baptystycznego Seminarium Teologicznego. Był on posłem dwu kadencji Sejmu RP z ramienia Unii Wolności i wykazał wówczas bardzo duże zdolności legislacyjne. Ukazał się pierwszy numer organu Towarzystwa, półrocznik „Przegląd Prawa Wyznaniowego”. Towarzystwo stało się współorganizatorem odbywających się już wcześniej ogólnopolskich sympozjów prawa wyznaniowego. Tegoroczne szóste z kolei sympozjum odbyło się w maju br. w Kamieniu Śląskim na Opolszczyźnie. Mamy do czynienia z rzadką w Polsce inicjatywą współdziałania osób różnych, wręcz przeciwstawnych światopoglądów. Oby ta inicjatywa sprawdziła się i stała się przykładem dla innych.
 

Spotkanie Prezydium Rady Krajowej TKŚ i zespołu Redakcji Res Humana
 
Wydanie setnego numeru czasopisma Res Humana stało się 7 lipca 2009 r. okazją do wspólnego spotkania Prezydium Rady Krajowej Towarzystwa i zespołu Redakcji RH oraz grona zaproszonych gości. W pierwszej części spotkania, które otworzył i prowadził prezes Rady Krajowej prof. Jerzy J. Wiatr, jego uczestnicy wysłuchali informacji wiceprezesa Rady dr Zdzisława Słowika, a zarazem redaktora naczelnego RH o najważniejszych inicjatywach Towarzystwa zrealizowanych w pierwszym półroczu br., wśród których na szczególną uwagę zasługuje spotkanie z dyrektorem Instytutu Filozofii i i Socjologii PAN prof. Henrykiem Domańskim na temat struktury społecznej Polski współczesnej; doroczne spotkania w Łodzi poświęcone dziedzictwu jednoczącej się Europy i w Katowicach dotyczące wyzwaniom globalizacji i stanowisku lewicy oraz wyrażone przez Towarzystwo po raz kolejny świadectwo pamięci okazane Tadeuszowi Boyowi-Żeleńskiemu przed jego popiersiem na krakowskich Plantach w rocznicę jego męczeńskiej śmierci. Prezydium podjęło też krótka dyskusję nad uściśleniem tematyki jesiennego spotkania plenarnego Rady Krajowej, które poświęcone będzie debacie nad niektórymi najważniejszymi problemami moralnymi Polski współczesnej. W drugiej, już nieformalnej części spotkania podjęto rozmowę o dorobku wydawniczym Towarzystwa, którego cennym świadectwem jest czasopismo RH. Złożono gratulacje zespołowi Redakcji za dotychczasowy trud związany z wydawaniem czasopisma oraz wyrażono przekonanie, że ten dotychczasowy trud będzie kontynuowany i rozwijany. Spotkanie, w którym uczestniczyli m.in. prezes Stowarzyszenia Dziennikarzy RP i redaktor naczelny Przeglądu Jerzy Domański, prezes polskiego Oddziału Stowarzyszenia Kultury Europejskiej, wybitny pisarz Eugeniusz Kabatc oraz min. Kazimierz Morawski, przewodniczący Ekumenicznej Fundacji Tolerancja upłynęło w atmosferze wielkiej serdeczności.
 

Jubileusz profesora Andrzeja Nowickiego
 
W związku z podwójnym jubileuszem profesora Andrzeja Nowickiego, jego dziewięćdziesięcioleciem oraz siedemdziesięcioleciem pracy naukowej, miało miejsce szereg uroczystych spotkań z udziałem Jubilata. I tak, 24 maja 2009 r. w pięknie urządzonym ogrodzie córki Jubilata dr Kingi Nowickiej - Lohmann w Warszawie, odbyło się sympozjum poświęcone życiu i dziełu Andrzeja Nowickiego. W czasie spotkania referaty wygłosili m.in. prof. Francesco Paolo Raimondi, wybitny znawca włoskiego renesansu z Uniwersytetu w Taurisano i przyjaciel Jubilata, który mówił o wybitnym wkładzie Jubilata w poznanie polsko-włoskiego dziedzictwa kultury i nauki; z kolei syn Jubilata - Świętosław Florian Nowicki, ceniony tłumacz na język polski pism Hegla, analizował wpływy filozofii heglowskiej w twórczości swojego ojca a dr Agnieszka Siedlaczek z UMCS w Lublinie opowiedziała o swych długich rozmowach o filozofii z Jubilatem, które ukażą się drukiem w postaci książkowej. W sympozjum, które prowadził dr Zdzisław Słowik, uczestniczyli m.in. przedstawiciele Polskiego Stowarzyszenia Racjonalistów. Dokładnie w dniu rocznicy urodzin Jubilata, 27 maja 2009 r., wizytę w jego domu złożyli prezes Rady Krajowej Towarzystwa Kultury Świeckiej prof. Jerzy J. Wiatr oraz wiceprezes dr Zdzisław Słowik, którzy przekazali Jubilatowi specjalny list gratulacyjny oraz omówili różne formy dalszej owocnej współpracy Profesora z polskim zorganizowanym ruchem świeckim.
 

O europejskich wyborach
 
Pierwsze półrocze działalności podsumowała na dorocznym spotkaniu Rada TKŚ województwa śląskiego, kierowana przez dr Stanisława Kryśkowa. Rada wysoko oceniła m.in. spotkanie zorganizowane wspólnie z Komisją Filozofii i Socjologii katowickiego Oddziału PAN na temat problemów globalizacji i jej wielorakim wyzwaniom, także wyzwaniom dla lewicy oraz wskazała na szeroki rezonans społeczny apelu wystosowanego do społeczeństwa regionu w związku z wyborami do europarlamentu. Rada rozważyła nowe inicjatywy podejmowane w ramach Klubu Kultury Współżycia i Tolerancji, kierowanego owocnie przez mgr Joachima Patryasa, a zwłaszcza rozwijane na Forum Dyskusyjnym strony internetowej klubu.
 

Zasady neutralności światopoglądowej państwa
 
Radomska Rada Towarzystwa, kierowana przez mgr Napoleona Kosińskiego, na spotkaniu kończącym pierwsze tegoroczne półrocze swej działalności, dyskutowała o zasadach neutralności światopoglądowej państwa i realizacji tej konstytucyjnej zasady w praktyce funkcjonowania naszego państwa. Wprowadzeniem do dyskusji było wystąpienie gościa Rady, wiceprezesa Rady Krajowej TKŚ oraz redaktora naczelnego Res Humana dr Zdzisława Słowika, który obszernie przedstawił tę problematykę na podstawie doświadczeń historycznych i współczesnych przykładów układania się stosunków pomiędzy państwem a Kościołami i związkami wyznaniowymi w różnych krajach, a zwłaszcza ich specyficznego charakteru w polskich realiach. W dyskusji zwrócono uwagę na notoryczne naruszanie zasady neutralności światopoglądowej państwa, zarówno przez Kościół jak i władze publiczne w naszym kraju, co przekłada się m.in. na występujące zjawiska nietolerancji wobec osób czy środowisk nie godzących się na naruszanie swych praw do wolności myśli czy sumienia. Postulowano, aby problematyka świeckości państwa stała się znaczącym elementem lewicowego Programu dla Polski.
 

Zjednoczona Europa a korzenie jej kultury
 
Dnia 18 kwietnia 2009 roku łódzki oddział wojewódzki TKŚ wespół z kilkoma innymi organizacjami (Stowarzyszenie Przyjaciół Smolna, Stowarzyszenie Pokolenia, Unia Chrześcijańsko-Społeczna, Klub Polityczny „Dziś”) zorganizował w Łodzi sesję popularnonaukową „Zjednoczona Europa a korzenie jej kultury”. W związku ze zbliżającą się rocznicą wejścia Polski do Unii Europejskiej, planowanymi wyborami do Parlamentu Europejskiego a także potrzebą przybliżenia łodzianom wartości Wspólnoty, organizatorzy zaprosili do udziału w tym przedsięwzięciu cenionych prelegentów, w tym kilku wybitnych przedstawicieli nauki z krajowych ośrodków akademickich.
Pośród tematów imprezy znalazły się kolejno zagadnienia: Filozoficzne fundamenty kultury europejskiej - prof. dr hab. Dionizy Tanalski (Wyższa Szkoła Pedagogiczna Towarzystwa Wiedzy Powszechnej), Korzenie Europy – dr Edmund Lewandowski (Instytut Socjologii Uniwersytetu Łódzkiego), Dziedzictwo Oświecenia - mgr Daniel Zbytek (ekonomista i publicysta), Islam a kultura Europy – mgr Radosław S. Czarnecki (religioznawca i publicysta). Trafne tematy naukowego przedsięwzięcia pozwoliły uczestnikom seminarium zagłębić się w problematykę naszej kulturowej tożsamości. Na kulturę europejską wpływ miały różne cywilizacyjne kręgi, między innymi: kultura antycznej Grecji i Rzymu, a szczególnie romanizacja zachodniej części naszego kontynentu, bizantyjska czyli wschodnio-rzymska, Germanów osiadłych w zachodniej części Cesarstwa Rzymskiego, Normanów przybyłych ze Skandynawii, Słowian, Persów czy Arabów. Nie można nie zauważyć również znacznych wpływów przeróżnych filozofii i wierzeń. W średniowiecznej Europie rozwijała się kultura opierająca się w dużej mierze na zasadach płynących z ukształtowanej już religii chrześcijańskiej. W kluczowych dla rozwoju naszego kontynentu XVII i XVIII w. nastąpił ogromny rozwój nauk humanistycznych, ścisłych oraz wiele odkryć technicznych. Niezwykle złożona historia XIX i XX w. otworzyła natomiast drogę do wspólnej, zjednoczonej dziś Europy. Obecnie, zdaniem prelegentów i dyskutantów, stoimy przed nowym wyzwaniem – budowy społeczeństwa opartego o wartości humanistyczne oraz krzewienia idei tolerancji i wolności sumienia, które będą nam towarzyszyły w strukturach Wspólnoty, a także troski o to by brunatny upiór europejskiej przeszłości już nigdy nie stał się zagrożeniem dla nas samych.
 

Nagroda Kowadła dla dwumiesięcznika Res Humana oraz redaktora Zdzisława Słowika
 
Dwumiesięcznik „Res Humana” został laureatem Kowadła - honorowej nagrody przyznawanej przez Kuźnicę. W dniu 3 kwietnia 2009 roku z rąk Prezesa Stowarzyszenia Kuźnica, prof. Hieronima Kubiaka, Kowadło odebrał redaktor naczelny pisma dr Zdzisław Słowik, który został wyróżniony za długoletnią działalność dziennikarską i edytorską, a także za wydany ostatnio tom wywiadów z najwybitniejszymi myślicielami współczesnej Polski. Dwumiesięcznik, którego setny numer wkrótce znajdzie się w sprzedaży, wychodzi od 1991 roku, promuje wartości humanistyczne i najszerzej rozumianą tolerancję światopoglądową, stojąc na gruncie racjonalizmu i kultury świeckiej. Na jego łamach wypowiadają się osobistości tak znane i cenione jak Aleksander Kwaśniewski, Władysław Bartoszewski, Kazimierz Morawski, Andrzej Walicki czy Janusz Reykowski, stale współpracują m.in. prezes TKŚ Jerzy J. Wiatr, Maria Szyszkowska, Lech M. Nijakowski, Władysław Loranc, Daniel Zbytek, Wacław Sadkowski, Zdzisław Cackowski czy Mariusz Agnosiewicz. W ostatnim numerze pisma zwraca uwagę m.in. bardzo ciekawy i oryginalny tekst prof. Jerzego Ładyki o Leszku Kołakowskim, oraz relacja z frapującej dyskusji na temat współczesnych procesów sekularyzacyjnych w Europie i na świecie, jaka odbyła się ostatnio w Uniwersytecie Warszawskim staraniem Rady Krajowej TKŚ.
 

Z obrad Prezydium Rady Krajowej
 
Prezydium Rady Krajowej TKŚ, które pod przewodnictwem prezesa Rady Krajowej prof. Jerzego J. Wiatra obradowało 25 marca 2009 r. w Warszawie, skupiło uwagę na kilku problemach najważniejszych dla stowarzyszenia w roku obecnym. Zebrani wysłuchali zwięzłej analizy sytuacji społeczno-politycznej w kraju, którą przedstawił prezes Rady Krajowej, i rozważyli w nioski płynące z tej sytuacji dla Towarzystwa. Uznano, że wysoce ujemne zjawiska związane z kryzysem ekonomicznym na świecie, które oddziałują także na nasz kraj, czynią ze szczególnej konsolidacji działań władz i całego społeczeństwa warunek sprostania wyzwaniom kryzysu. Wszelkie zakłócenia w tej dziedzinie, niezależnie od tego, kto je wywołuje, muszą budzić najgłębszy społeczny protest. Ruch nasz będzie działał na polach mu właściwych, krzewiąc zwłaszcza idee racjonalnego i skutecznego działania w myśl wskazań naszego patrona - Tadeusza Kotarbińskiego, a także myśl sprzyjającą budowaniu społecznego porozumienia, zawężającą pola konfliktu czy walki. Prezydium postanowiło zwołać na jesieni tego roku doroczne zebranie plenarne Rady Krajowej połączone z sympozjum, którego tematem będą problemy i dylematy moralne społeczeństwa Polski współczesnej. Prezydium rozpatrzyło także różne kwestie natury organizacyjnej związane z bieżącą działalnością Prezydium Rady Krajowej.
 

Współpraca stowarzyszeń w Koninie
 
Rada Okręgowa TKŚ w Koninie podsumowała swoją działalność w minionym roku i określiła kierunki pracy w roku 2009. Rada postanowiła zacieśnić współpracę ze stowarzyszeniem „Ruch na rzecz Nowoczesnej Polski, Rodziny i Społeczeństwa Obywatelskiego, planując w czasie organizowanych wspólnie spotkań, konferencji i otwartych odczytów przybliżać problematykę Unii Europejskiej i organizować społeczne poparcie na rzecz ratyfikacji przez nasz kraj Traktatu Lizbońskiego, którą uparcie i bezrozumnie wstrzymuje prezydent RP; podejmować różne inicjatywy na rzecz umacniania w życiu społecznym konstytucyjnej zasady neutralności światopoglądowej państwa; działać stosownymi dla ruchu społecznego środkami na rzecz umacniania roli i funkcji rodziny w życiu społecznym, zwłaszcza w procesie wychowania młodych pokoleń Polaków.
 

Działalność Towarzystwa w Radomiu
 
Rada TKŚ w Radomiu dokonała podsumowania swojej pracy w minionym roku. Inicjatywy programowe, skupione na krzewieniu kultury świeckiej, tolerancji oraz konstytucyjnych zasad autonomii państwa i Kościoła, a także przestrzeganiu zasady neutralności światopoglądowej państwa, realizowaliśmy podczas wielu spotkań i dyskusji, także otwartych dla wszystkich zainteresowanych tą problematyką. W roku minionym wspominaliśmy tradycje polskiego ruchu świeckiego, którego piękne karty zapisane zostały także w Radomiu. Wpisuje się w nie także tajne nauczanie w regionie radomskim w czasie okupacji hitlerowskiej, o którym na jednym ze spotkań mówił aktywny uczestnik tego nauczania i zasłużony pedagog, członek władz krajowych i Rady Radomskiej Towarzystwa mgr Mieczysław Żelazny. Z kolei o dziejach Polskiego Związku Myśli Wolnej mówił na oddzielnym spotkaniu niżej podpisany. Członkowie i sympatycy naszego ruchu uczestniczyli też m.in. w IX Dniach Sycyny 2008 związanych z dorocznymi obchodami Dni Jana Kochanowskiego oraz spotkali się z posłem na Sejm RP Markiem Wikińskim, który mówił o najważniejszych problemach działalności Sejmu RP, i któremu podziękowali za pomoc okazywaną ruchowi świeckiemu na Ziemi Radomskiej. W programie działalności na rok 2009 znajduje się szereg kolejnych spotkań, które zmierzać będą do jeszcze większego uwyraźnienia obecności naszego ruchu w regionie, pozyskania nowych członków i sympatyków, do wzbogacenia dotychczasowych form działania uwzględniających współczesne techniki informacji i komunikacji społecznej.
 

Wartości w procesie globalizacji
 
Z inicjatywy Katowickiego Klubu Kultury Współżycia i Tolerancji, współdziałającego z Radą Wojewódzką TKŚ oraz przy merytorycznym wsparciu Komisji Filozofii i Socjologii Oddziału Polskiej Akademii Nauk w Katowicach odbyło się 17 marca br. spotkanie dyskusyjne poświęcone „Wartościom lewicowym w perspektywie procesów globalizacji". W referacie wprowadzającym, który wygłosił prof. Wiesław Sztumski, znany filozof i długoletni wykładowca akademicki, zawarta została myśl, zgodnie z którą podział na lewicę i prawicę będzie ulegał niwelacji, aż w końcu wchłonięty zostanie przez system wartości mający charakter ogólnoludzki. Droga do tego celu nie będzie ani łatwa ani krótka, bo niełatwo i nieprędko znikną sprzeczności pomiędzy pracą a kapitałem. Ale proces globalizacji, który obejmuje - choć to kwestia dyskusyjna - także różne sfery wartości, będzie wywierał wpływ na polityczną działalność lewicy. Z tej sfery nie może, oczywiście, zniknąć kanon takich wartości jak wolność, sprawiedliwość, solidaryzm czy godność. Ale też coraz bardziej dostrzegalny się staje uniwersalny charakter tego kanonu, przekraczający tradycyjne podziały polityczne. W bardzo interesującej dyskusji, którą moderował prof. Czesław Głąbik, z-ca przewodniczącego Komisji Filozofii i Socjologii Oddziału PAN w Katowicach, zwracano uwagę na wiele nowych zjawisk ekonomicznych społecznych i kulturowych, których doświadcza świat i Polska, wyzwań, wobec których lewica jest często nieprzygotowana, aby im sprostać. Mówiono też o wielu sprawach z codziennego doświadczenia, które budzą głęboki niepokój ludzi lewicy, niepokój już nie tylko przyszłość tej formacji, ale o system wartości lewicy.